- Waarom de Gili’s zo goed zijn
- Snorkelen vanaf het strand
- Snorkeltrips per boot
- Nest: de beelden van Gili Meno
- De beste duikstekken
- Leren duiken
- Freediven
- De omstandigheden door het jaar heen
- Etiquette bij schildpadden en op het rif
- Verder dan de drie eilanden
Waarom de Gili’s zo goed zijn
De drie eilanden liggen op een ondiep koraalplateau met diepere geulen ertussen. De riffen beginnen een paar meter uit het strand, dus voor snorkelen heb je geen boot nodig, en meer dan twintig duikstekken liggen op tien tot vijfentwintig minuten van elke haven. Het water is het hele jaar 27–30 °C, het zicht is doorgaans 15–30 meter en de meeste stekken liggen beschut genoeg voor beginners.
De grootste attractie is de zeeschildpad. Soepschildpadden en karetschildpadden leven hier in opmerkelijke aantallen en worden al tientallen jaren door lokale afspraken beschermd; het is ongewoon om een uur te snorkelen en er geen te zien. Om hen heen zwemt de vaste bezetting van een Indonesisch rif: keizersvissen, papegaaivissen, murenen, zeekatten, koraalduivels, zwartpunt- en witpuntrifhaaien en zo nu en dan een passerende mantarog.
Eerlijk is eerlijk: het ondiepe koraal heeft geleden – onder dynamietvisserij vóór het toerisme, onder ankers, onder verbleking door warm water en onder de aardbevingen van 2018. Sommige stukken zijn puin; andere herstellen goed, geholpen door herstelprojecten. Diepere riffen zijn er beter aan toe dan de ondieptes waar je snorkelt.
Snorkelen vanaf het strand
Op alle drie de eilanden kun je schildpadden zien zonder voor iets anders te betalen dan een duikbril.
| Plek | Eiland | Wat je ziet | Tips |
|---|---|---|---|
| Turtle Point (noordoostkust) | Gili Trawangan | Soepschildpadden en karetschildpadden op de rifrand, rifvissen | Loop naar het noorden, drijf met de stroming mee naar het zuiden; het best bij half tot hoog tij, ’s ochtends |
| Nest-beelden (westkust) | Gili Meno | 48 levensgrote figuren op ongeveer 4 m, vissen, aangroei van zacht koraal | 30–50 m uit het strand voor BASK; vóór 8.00 uur of na 16.00 uur |
| Schildpaddenrif / Meno Wall (noordwesten) | Gili Meno | De betrouwbaarste schildpadden van de Gili’s; een drop-off | Er kan sterke stroming staan; alleen voor zelfverzekerde zwemmers, of ga per boot |
| Rif aan de oostkust | Gili Air | Schildpadden op de rand, papegaaivissen, koraalbommies | Ga in het noordoosten het water in en drijf naar het zuiden; te ondiep bij eb |
| Noordkust | Gili Air | Koraaltuinen, minder mensen | Check de stroming eerst bij een duikshop |
| Bounty-wrak (zuidwesten) | Gili Meno | Gezonken ponton vol koraal, scholen vis | Het best per boot; bovenkant op ongeveer 5–8 m |
Gezond verstand bij snorkelen vanaf het strand
- Lees de stroming voordat je erin gaat: kijk welke kant afgemeerde boten op wijzen, of vraag het. Begin stroomopwaarts en laat je meedrijven.
- Let op het getij. Bij eb staat de rifplaat enkeldiep en beschadig je het koraal, en jezelf, als je eroverheen loopt. Ga bij half tot hoog water.
- Blijf uit de vaarroutes en draag iets fels. Een goedkope opblaasbare markeerboei is een goed idee.
- Snorkel nooit alleen, en probeer nooit een geul over te steken.
Snorkeltrips per boot
De boottrip langs de drie eilanden is dé excursie van de Gili’s. Een gangbaar rondje duurt drie tot vijf uur en stopt bij een schildpaddengebied, de Nest-beelden en een koraaltuin, met een lunchpauze op Gili Meno of Gili Air.
- Openbare of gedeelde boten zijn heel goedkoop en gezellig en kunnen vol zitten, met vaste stops en korte zwemmomenten.
- Trips in kleine groepen kosten iets meer, voor minder mensen en een gids in het water.
- Privéboten laten je zelf de tijd kiezen – ga om 7.30 uur en je hebt de beelden voor jezelf voordat de vloot arriveert – en blijven hangen waar het goed is.
- Sunset- en catamarantrips ruilen snorkeltijd in voor comfort en uitzicht.
Goed beoordeelde opties vanaf elk eiland staan op de tourpagina’s van Gili Trawangan, Gili Meno en Gili Air.
Nest: de beelden van Gili Meno
Nest is een cirkel van 48 levensgrote menselijke figuren – sommige staan in een omhelzing, andere liggen opgekruld op de zeebodem – gemaakt door de Britse beeldhouwer Jason deCaires Taylor en in 2017 geplaatst vlak voor de westkust van Gili Meno, voor het resort BASK. De figuren zijn naar echte mensen gegoten in pH-neutraal cement dat koraalgroei moet stimuleren, en ze veranderen langzaam in een kunstmatig rif, bedekt met een waas van zachte koralen en sponzen en bewaakt door vleermuisvissen.
Ze staan in maar ongeveer vier meter water, dus snorkelaars zien ze duidelijk en freedivers kunnen ertussendoor zwemmen. Die toegankelijkheid is meteen het probleem: midden op de dag cirkelen tientallen boten rond de plek en drijven er honderden mensen boven. Ga vroeg of laat, kijk maar raak de sculpturen niet aan en ga er niet op staan, en pas op voor scheepsschroeven.
De beste duikstekken
Duikcentra op alle drie de eilanden bezoeken dezelfde stekken en kiezen die van de dag op basis van stroming en omstandigheden.
| Stek | Bij | Diepte | Niveau | Bekend om |
|---|---|---|---|---|
| Shark Point | Trawangan (westen) | Ongeveer 8–30 m+ | Alle niveaus; diepere richels voor gevorderden | Rifhaaien, schildpadden, roggen, scholen vis op getrapte richels |
| Halik | Trawangan (noorden) | Ongeveer 5–35 m | Alle niveaus | Aflopend koraalrif, schildpadden, stromingsduiken |
| Manta Point | Trawangan (zuiden) | Ongeveer 8–24 m | Alle niveaus | Breed koraalplateau; af en toe manta’s in het seizoen |
| Deep Turbo | Tussen Trawangan en Meno | Ongeveer 18–32 m | Gevorderd | Waaierkoralen, zandgeulen, tuinalen, groots landschap |
| Meno Wall | Meno (westen) | Ongeveer 5–18 m+ | Alle niveaus | Schildpadden, zachte koralen, een favoriete nachtduik |
| Bounty Wreck | Meno (zuidwesten) | Ongeveer 6–18 m | Alle niveaus | Gezonken ponton bedolven onder koraal, hengelaarsvissen, glasvissen |
| Simon’s Reef | Ten noorden van Meno | Ongeveer 15–35 m | Gevorderd | Gezonde diepe koraalbommies, minder duikers |
| Han’s Reef | Air (noordoosten) | Ongeveer 5–24 m | Alle niveaus; opleiding | Macroleven: hengelaarsvissen, zeenaalden, zeepaardjes |
| Air Wall | Air (westen) | Ongeveer 5–30 m | Alle niveaus | Wand van zacht koraal, schildpadden, schorpioenvissen |
| Japanese Wreck | Voor de kust van Lombok | Ongeveer 45 m | Technisch | Een patrouilleboot uit de Tweede Wereldoorlog voor opgeleide tec-duikers |
De dieptes zijn bij benadering. Op de buitenste stekken kan de stroming sterk zijn, en veel duiken worden als stromingsduik gemaakt, waarbij de boot volgt.
Leren duiken
De Gili’s behoren tot de populairste plekken ter wereld om te leren duiken. Het water is warm en helder, de oefenstekken liggen op een paar minuten van het leslokaal en er wordt in veel talen lesgegeven. De scholen geven cursussen van PADI, SSI en andere organisaties.
- Proefduik (Discover Scuba): een halve dag met een sessie in het zwembad of in ondiep water en één begeleide duik. Geen brevet, geen verplichtingen.
- Open Water: het volledige beginnersbrevet, meestal drie tot vier dagen.
- Advanced, Rescue en Divemaster: de eilanden, en vooral Trawangan, zijn een belangrijk centrum voor professionele opleidingen.
- Technisch duiken en rebreathers: mogelijk bij gespecialiseerde centra.
De prijzen liggen op elk eiland vast. De duikshops zijn aangesloten bij een lokale vereniging die gezamenlijke minimumprijzen vaststelt en via de Gili Eco Trust rifbescherming financiert, dus het heeft geen zin om op prijs te vergelijken. Kies in plaats daarvan op groepsgrootte, de staat van de uitrusting, hoe de briefing aanvoelt en of het klikt met de instructeur.
Veiligheid: vul de medische vragenlijst eerlijk in, duik niet als je verkouden bent en wacht 18–24 uur voordat je vliegt. De dichtstbijzijnde decompressiekamer staat op Lombok.
Freediven
Diep water dicht bij de kust en weinig stroming aan de beschutte kanten maken de Gili’s ook tot een freedivecentrum. Scholen op Gili Trawangan en Gili Air geven introducties van één dag en meerdaagse cursussen volgens de systemen van AIDA, SSI en Molchanovs, met sessies in het zwembad of in ondiep water, gevolgd door lijntraining aan een boei boven 20–40 meter. Veel scholen combineren het met yoga en ademwerk. Zelfs één dag maakt een wereld van verschil in hoe ontspannen je naar de Nest-beelden afdaalt als je snorkelt.
De omstandigheden door het jaar heen
- Mei–november: het beste zicht, kalme zee, koelere thermoclines op diepte in augustus–september.
- December–april: warmer water, meer plankton, op sommige dagen minder zicht, af en toe manta’s. Aan de westkanten kan het oppervlak onrustig zijn.
- Watertemperatuur: 27–30 °C. Een shorty of een pak van 3 mm is ruim voldoende; veel mensen duiken in een rashguard.
- Stromingen: het sterkst rond volle en nieuwe maan. Duikcentra houden er in hun planning rekening mee.
Etiquette bij schildpadden en op het rif
- Raak schildpadden niet aan, jaag ze niet op, ga er niet op zitten en versper ze de weg niet. Ze moeten naar het oppervlak om te ademen; geef ze vrij baan naar boven.
- Houd minstens twee of drie meter afstand en laat ze naar jou toe komen. Dat doen ze vaak.
- Ga niet op koraal staan en trap er niet tegen. Als je moet uitrusten, blijf dan drijven.
- Voer de vissen niet.
- Gebruik een rashguard in plaats van zonnebrandcrème waar dat kan; kies minerale, rifvriendelijke zonnebrandcrème waar het niet kan.
- Neem niets mee – geen schelpen, geen koraal, geen ‘souvenirs’.
- Zeg er iets van. Als een gids een schildpad vastpakt voor een foto of het anker op koraal laat vallen, spreek hem erop aan en vermeld het in je review.
De Gili Eco Trust, een lokale non-profitorganisatie, beheert Biorock-constructies voor rifherstel, meerboeien, strandschoonmaakacties en afvalprojecten, deels betaald uit een kleine bijdrage van elke duiker. Bezoekers kunnen meedoen aan de wekelijkse schoonmaakacties.
Verder dan de drie eilanden
Voor rustigere riffen hebben de Secret Gilis voor de kust van Zuidwest-Lombok gezond ondiep koraal en vrijwel geen boten. Vanaf Bali voegen de tussenstops Nusa Penida en Amed mantaroggen, in het seizoen mola-mola’s en het Liberty-wrak bij Tulamben aan je reis toe.
